Mastitis

By | 4 Kasım 2021

Etken

Başlıca bakteriyel mastitis etkenleri, Staphylococcus aureus, Staph. epidermidis, Streptococcus agalactia, Str. dysgalactia, Str.uberis, E.coli, Koliform grubu bakteriler, Korinebakterler, Basiller, Mikrokoklar, Mikoplazmalar, Pseudomonaslar yanısıra mantar ve mayalar sayılabilir.

Klinik bulgular

Meme bezinin yangısı aşağıdaki formlarda seyreder.

Klinik mastitis

Meme loblarında ağrı, şişkinlik, sıcaklık ve sertlik gibi yangısal belirtilerle birlikte genel semptomların görüldüğü mastitis formudur. Seröz, fibrinli ve kanlı bir süt oluşumu gözlenir. Akut stafilokoksik ve koliform mastitisler başta olmak üzere bazı ciddi olgularda septisemi, bakteriyemi ve toksemi gelişebilir.

Subklinik mastitis

Yangısel belirtinin gözlenmediği, sütün normal görünüşte olduğu ancak patojen mikroorganizmaları içerdiği mastitis formudur. Sütte gözle görünür bir değişiklik yoktur. İnfeksiyon sadece somatik hücre sayısında artış, bileşenlerdeki değişme ve etken izolasyonu gibi indirekt testlerle saptanabilir.

Kronik mastitisler

Kronik mastitisler, subklinik ve akut mastitislerin ilerlemesi sonucu gelişir. Hasta meme lobu küçülür ve sertleşir. Her olayda sütte değişiklik bulunmayabilir. Sonuçta meme körleşir.

Otopsi bulgular

Meme bezinin yangısı seyrettiği formlara özel otopsi bulguları gösterir. Memeler yangı durumuna göre sert, şişkin, kızarık, bazı durumlarda meme sinusları çevresinde, derisinde nodülleşmeler, kalınlaşmalar, ödem, nekroz, fistüller, meme bölümleri arasında büyüklük farklılığı, fibrozisler, nodüller gözlenebilir.

Marazi madde seçimi ve gönderme şekli

Bakteriyolojik muayeneler için alınacak süt örnekleri öncelikle sağımdan önce ve mümkün olduğu kadar aseptik koşullarda ve meme içi veya sistemik antibiyotik uygulamalarından önce alınmalıdır. CMT pozitif reaksiyon veren memelerin başları %70 alkol veya bir antiseptik ile dezenfekte edildikten sonra meme başı kurulanır. Meme kanallarındaki ilk sütte somatik hücre ve bakteri sayısı yüksektir. Bu nedenle ilk sağım süt atıldıktan, sonra CMT pozitif reaksiyon vermiş olan her memeden ayrı ayrı, tercihen ağzı vida kapaklı, steril şişelere 15-20 ml. süt alınır, ağzı kapatılır ve etiketlenir. Etikete hayvan numarası ve hangi memeden alındığı yazılır. Süt örneği bakteriyolojik muayene yapılıncaya kadar 4o C’de tutulmalıdır, mümkün olan en kısa sürede soğuk zincire uygun olarak laboratuvara ulaştırılmalıdır.

  • Koşullar elverişli ise, süt örnekleri dondurularak laboratuvara gönderilmelidir.
  • Mycoplasma türlerinin neden olduğu mastitisten şüphe ediliyor ise 5 mg/ml miktarında ampicillin ilave edilmiş bir nakil vasatına süt örneği konur, nakil süresince Mycoplasma türlerinin üremesine olanak sağlayacak uygun bir ısıda tutulur.

Koruma ve kontrol

Tam bir mastitis kontrol programı 3 temel noktayı kapsamaktadır.

Bunlar;

  • Mevcut infeksiyonların eliminasyonu
  • Yeni infeksiyonlardan korunma
  • Meme sağlığı durumunun izlenmesidir. Bu temel 3 faktörle birlikte mastitislerin hayvana ait faktörler, mikrobiyel ajanlar, çevresel etkiler ve yönetsel faktörlerden oluştuğuna dikkat edilmelidir.

Dezenfeksiyon

Sağım sonrası dezenfeksiyonda en sık iyodoforlar ve klorhekzidin kullanılmakta, bunun yanı sıra klorlu dezenfektanlar, kuvarternar amonyum bilesikleri, gluteraldehit, alkol ve bazı organik asitler (laurik asit, laktik asit) önerilmektedir.

Teat Deeping solüsyonu genis spektrumlu olmalı ve hızlı bakterisid aktivite göstermeli, seyreltik solüsyonları etkili olmalı, meme bası derisini irkiltmemeli, sağım makinesinde ve daldırma kabında aşındırıcı etki yapmamalı, sütte istenmeyen koku ve kalıntı bırakmamalı, yağmurlu havalarda ve nemli çayırlarda etki kaybolmamalıdır.