Contagıouse Equıne Metritis (Cem)

By | 5 Ekim 2021

Etken

Taylorella equigenitalis

Klinik bulgular

Kısraklarda servisitis, vajinitis, endometritis ve infertilite ile karakterize, çok bulaşıcı venereal bir hastalıktır.

Aygır ve kısrakların taşıyıcı olması infeksiyonun önemini artırmaktadır. Hastalığın inkubasyon süresi 2-14 gün arasıdır.

Kısraklarda akut dönemde erken östrus, servisitis, vaginitis ve endometritis görülür. kronikleşmiş vakalarda ise çok az ya da hiç klinik belirti görülmez.

Aygırlar ise infekte olmazlar. Taşıyıcı olarak rol oynar. Taşıyıcı kısraklardan doğan taylarda taşıyıcı olabilir.

Marazi madde seçimi ve gönderme şekli

Numune için kısrak ve aygırların genital organlarından alınan charcoal içeren Amies Transport Medium’lu svap gönderilir.

Aygırdan numune preputium (penil sheet dahil), üretra (üretral sinus), ve fossa glandis’ten (fossa glandis diverticulumu dahil) 1er adet svap alınır.

Kısraklardan; klitoral fossa, klitoral lateral sinus ve klitoral medial sinustan
alınan 1’er adet svap alınır, gerekli görüldüğü takdirde üretral sinustan da 1 adet
svap, östrus dönemindeki hayvanlardan 1 adet endometrial svap alınmalıdır.

Servikal bir akıntı var ise üretral ve endometrial svaplar zorunlu olarak alınmalı ve laboratuvara gönderilmelidir.

6 aylığa kadar olan taylardan vaginal vestibulden alınan 1 adet svap alınarak
gönderilir.

Aygırlardan numune alırken preputial bölge ve penis svap örnekleri toplanmadan önce bölge yıkanmamalıdır. Svap örneği almak için penisin ereksiyon halinde olması gerekmektedir.

Kısraklarda ise hayvanın kuyruğu bandajlanır ya da bir plastik kılıf ile kaplanır.
Klitoral sinuslardan svap alınması (2 lateral ve 1 medial sinus): Klitoris ventral commisoure altından parmaklar yardımı ile üstten bastırılarak ortaya çıkarılır.
İlk olarak ince uçlu svap ile klitoral sinuslardan örnek alınır. Başka bir svap ile klitoral fossadan örnek alınır.

Klitoral sinuslarda örneği olabildiğince derinden alınması gerekir. Klitoral sinustan derin bir şekilde svap örneği hayvana rahatsızlık verdiğinden bundan önce güvenlik için gerekli tedbirlerin alınması gerekir.

Transport mediumun bulunduğu tüplerin üzerine hangi hayvana ait olduğu, örneğin alındığı bölge, alınma tarihi ve saati mutlaka yazılmalıdır. Medium içindeki svap örnekleri alınır alınmaz kuru buz içeren ortamda tutulmalı transfer sırasında da mutlaka kuru buz içeren paketlerde, +4 ºC soğuk zincir içinde transportu gerçekleştirilmelidir.

Mümkünse aynı gün, en geç 48 saat içinde laboratuvara ulaştırılmalıdır. Örnekler kesinlikle dondurulmamalıdır. Herhangi bir nedenle dondurulan örneklerde büyük ölçüde T. equigenitalis kaybı olur. Örnek alınmadan önce svaplar distile su ile hafifçe nemlendirilebilir. Ancak bu amaçla kesinlikle FTS kullanılmamalıdır.

FTS T. equigenitalis için toksik etki yapmaktadır. Svap alınmadan 2 gün önce numune gönderileceği laboratuarımıza bildirilmelidir. Gönderilecek numunelerin laboratuvara ulaşma tarihi hafta sonuna denk gelmeyecek şekilde ayarlanmalıdır.

Tedavi

Kısraklarda; Duyarlı antibiyotik ile intrauterin sağaltımın yanı sıra
lokal sağaltım yapılır. Bu amaçla klitoral fossa ve sinuslar %4lük klorhekzidin solusyonu ile yıkanarak, %02lik nitrofurazon yada benzeri pomad sürülür.

Tedavisi 5-7 gün sürer. Aygırlarda ise penis tamamen dışarı çıkarılarak salgılar uzaklaştırılır. Üretral fossa, sinus ve preputium ve penis %2 klorhekzidin ile temizlenerek kuruduktan sonra %02 lik nitrofurazon pomat sürülür. Tedavi 5-7 gün sürer.

Tedaviden 7 gün sonra birer hafta aralıklarla 3 kez svap örnekleri alınarak bakteriyolojik inceleme yapılır.

Koruma ve kontrol

Hastalığın infertiliteye neden olması ve çiftleşme ile bulaşması nedeniyle, her yıl çiftleşecek kısrak ve aygırlar CEM yönünden test edilmelidir.

Örnek toplanırken veteriner veya diğer yardımcı personelin bir hayvandan diğerine geçerken her defasında yeni eldiven vb malzeme kullanmaları gerekmektedir.