Agorafobi Nedir?

By | 25 Eylül 2021

Agorafobi, kişinin kendi güvenli alanı dışındaki ortamlara karşı endişe, korku, rahatsızlık ve utanç gibi duygular geliştirmesine neden olan bir panik bozukluktur. Agorafobinin karşılığı her ne kadar alan korkusu olarak geçse de durum bazen bundan daha karmaşık bir hale gelebilir. Agorafobi, kişinin kendini güvende hissettiği alanların dışına çıkması sonucunda meydana gelir. Örneğin; sinema, asansör, alışveriş merkezleri, otobüs, uçak ya da tren gibi kapalı alanlarda bulunmak, kapalı ya da açık otoparka girmek, tünel veya köprüden geçmek ve genel olarak kalabalık ortamlara girmek agorafobinin tetiklenmesine neden olabilir.

Agorafobi hastaları, bu hastalığın hissettirdiklerine karşı koymakta oldukça zorlanabilir. Bu durum kişinin en güvenli alan saydığı evinden çıkmasını zorlaştırarak günlük hayatını da ciddi anlamda olumsuz etkileyebilir. Agorafobi deneyimleyen kişiler dışarıda oldukları süre boyunca rahatsızlık hissederek kaçınma davranışları sergiler.

Agorafobinin Belirtileri Nelerdir?

Agorafobi belirtileri üç farklı şekilde görülebilir. Bunlar kişinin fiziksel durumunu etkileyen belirtiler, ruh sağlığını etkileyen belirtiler ve kişinin davranışlarını etkileyen belirtiler olarak gözlemlenir. Panik bozukluğa bağlı gelişen agorafobi belirtileri kişinin, açık veya kapalı alanlarda yardıma ihtiyaç duyması halinde yardım alamayacağını düşünmesi ve kendini yalnız hissetmesi gibi durumlarda endişe, korku ve utanç duygularının ortaya çıkması şeklinde gözlemlenebilir.

Agorafobinin Fiziksel Belirtileri

Agorafobinin birçok semptomu panik bozukluk belirtileriyle benzerlik gösterebilir. Bu nedenle agorafobi teşhisinin doğru konması tedavinin başarısı açısından oldukça önemlidir. Agorafobinin belirtileri arasında göğüs ağrısı, hızlı nefes alıp verme, strese bağlı yoğun terleme, sıcak basması, titreme, yutkunma güçlüğü, kalp atışlarının hızlanması, ölüm korkusu, mide bulantısı, el ve ayaklarda uyuşma, kalp krizi geçirme korkusu ile baş dönmesi veya baygınlık yer alır.

Agorafobinin Psikolojik Belirtileri

Agorafobinin psikolojik belirtileri, kişinin yaşadığı fiziksel belirtilere bağlı olarak da ortaya çıkabilir. Bu belirtiler şu şekilde listelenebilir:

    • Evde yalnız kalma korkusu
    • Kişinin ev dışında bulunduğu süre boyunca başına bir şey gelmesi halinde yardım alamayacağını düşünmesi
    • Topluluk içinde panik bozukluğa bağlı belirtilerin ortaya çıkmasına bağlı yaşanabilecek utanma duygusu
    • Kalp krizi geçirdiğini düşünme
    • İnme indiğini düşünme
    • Kendini sürekli tehlikede hissetme
    • Nefes alamama
    • Aklını kaçırma hissi

Agorafobinin Davranışsal Belirtileri

Agorafobiye sahip kişiler bu hastalıkla yüzleşmekte zorlanabilir ve aşağıda belirtilenler gibi çeşitli kaçınma davranışları sergileyebilir:

    • Kalabalık ortamlara girmekten kaçınma
    • Herhangi bir yere giderken yanında birinin olması
    • Evden uzak mekanların tercih edilmemesi
    • Evden çıkmama

Agorafobinin Nedenleri Nelerdir?

Agorafobiye neyin sebep olduğundan ziyade ne olduğu, ne deneyimlettiği ve nasıl çözümlenebileceği önemlidir ancak yine de agorafobi ile ilişkili olduğu düşünülen çeşitli psikolojik rahatsızlıklar bulunur:

    • Obsesif kompulsif bozukluk (OKB)
    • Anksiyete bozukluğu
    • Klostrofobi
    • Alkol ve madde kullanımı
    • Kişinin sevdiği birini kaybetmesi
    • Depresyon
    • Çocukken veya ileri dönemde yaşanan cinsel istismar öyküsü
    • Aile öyküsünde bulunan agorafobi olması

Agorafobinin Teşhisi

Agorafobi gibi rahatsızlıkların teşhisi ve tanısı için kişinin belirtileri incelenir. Agorafobiyle aynı belirtilere sahip olan hastalıkları elemek için psikolog veya psikiyatrist kalp çarpıntıları, nefes alamama, mide bulantısı, baş dönmesi, el ve ayaklarda ortaya çıkan şiddetli titreme gibi belirtileri inceler ve kökeninin araştırılmasını önerir. Araştırmanın sonucunda ortaya çıkan belirtiler farklı bir hastalığa bağlı gelişiyorsa uygun tedavi için yönlendirilir ve ayrıca terapiye başlanır.

Agorafobinin fiziksel olduğu kadar, psikolojik belirtileri de hastalık tanısının konmasında oldukça etkilidir. Agorafobi hastaları genellikle panik sendromlarına bağlı gelişebilecek durumlarda, kimse tarafından yardım alamayacağını, başına bir şey gelirse yalnız kalacağını ve çoğu zaman da öleceğini düşündüğü için kalabalık ortamlardan uzak durur ve buna bağlı olarak evden hiç dışarı çıkmayabilir. Bu durum uzun vadede kişinin iş hayatını, sosyal hayatını ve sağlığını da olumsuz yönde etkiler.

Agorafobinin Tedavisi

Bu noktada en önemli olan şey kişinin bu durumdan ne derece etkilendiğidir. Ayrıca, agorafobisi olan kişinin fiziksel durumuna ve ruhsal sağlığına bakılarak karar verilir. Agorafobi teşhisi alan her hastaya aynı tedavi yöntemi uygulanmaz. Agorafobi hastalığının tedavisi için genellikle bilişsel davranışçı terapi (BDT) yöntemi önerilir. Bilişsel davranışçı terapi eğitimi almış terapistin uygun gördüğü durumlarda ise anksiyete ve depresyon gibi ruh sağlığını etkileyen hastalıkların tetiklenmesini önlemek için ilaç tedavilerine de başvurulabilir.